Maria Fortuna-Sudor: Jak w gminie Czarny Dunajec samorządowcy poradzili sobie po wejściu w życie rozporządzenia o ograniczeniu lekcji religii w szkołach?

Marcin Ratułowski: Już od listopada w minionym roku, po wydaniu tego rozporządzenia przez panią minister, szykowaliśmy się do sfinansowania dodatkowej lekcji religii. Udało się skorzystać z artykułu 109 prawa oświatowego (artykuł definiuje podstawowe formy działalności dydaktyczno-wychowawczej w szkole, dzieląc je na zajęcia obowiązkowe i dodatkowe – przyp. red.). Na terenie gminy w naszych szkołach mamy dodatkową lekcję religii. To katecheza – zajęcia nieobowiązkowe, na które rodzice zapisali swoje dzieci, w niektórych klasach nawet 100% uczniów. Toteż w szkołach, których organem prowadzącym jest nasza gmina, ale również w szkole prowadzonej przez Stowarzyszenie Szkół Katolickich, będzie dodatkowa lekcja – katecheza.

Dlaczego ta druga lekcja religii, nazwana katechezą, jest dla waszej gminy taka ważna?

To jest potrzeba zgłaszana przez rodziców, którzy uważają, że mają konstytucyjne prawo do wychowania dzieci zgodnie ze swymi przekonaniami i wierzeniami. I to rodzice zgłosili taką potrzebę. Do maja, czyli do czasu, kiedy w szkołach są tworzone arkusze organizacyjne, praktycznie w każdej, należącej do naszej gminy, szkole rodzice złożyli stosowne deklaracje. Poznając oczekiwania rodziców, nie miałem wątpliwości, że takie dodatkowe zajęcia należy zorganizować. A to spotkało się też z przychylnością rad pedagogicznych oraz dyrektorów. Wisienką na torcie jest fakt, że w budżecie miasta i gminy Czarny Dunajec na 2025 r. zabezpieczyliśmy odpowiednie kwoty na pokrycia kosztów dodatkowej lekcji religii. Dzięki temu od 1 września katecheza jest w planach zajęć tych uczniów, których rodzice deklarowali chęć wysyłania dzieci na te dodatkowe lekcje. Mamy na nich 100% obłożenie.

Przeczytałam, że większość tych zajęć prowadzą świeccy katecheci.

To są nauczyciele pracujący w tych szkołach. Dzięki tym dodatkowym lekcjom nie stracili etatu, co, w mojej ocenie, byłoby dyskryminujące tę grupę osób. One w bardzo krótkim czasie stawały przed faktem utraty etatu. A przecież niektórzy są tylko katechetami i nie mają innych możliwości zatrudnienia także w innej szkole, bo tam również zmniejszono ilość godzin religii.

Jak sobie poradziliście z zapowiadanymi przez kuratoria oświaty kontrolami sprawdzającymi, w jaki sposób samorządy będą te zajęcia finansować?

Kuratorium podpowiedziało, żeby dodatkowe lekcje religii – u nas katecheza, w innej szkole – np. nauczenie o Biblii – były sfinansowane ze środków pochodzących z budżetu samorządu, a nie z subwencji ogólnej, kiedyś oświatowej. Toteż zajęcia katechezy zostaną u nas opłacone wyłącznie ze środków własnych gminy, czyli pozyskane np. z podatków, ale też z wypracowanego przez gminę dochodu.

Czy to nie doprowadzi do ograniczenia wysokości subwencji ogólnej otrzymywanej przez gminę?

To są przepisy obowiązujące na terenie całego kraju i byłoby to rażące dyskryminowanie samorządów. Chciałbym tu zaznaczyć, że zajęcia katechezy nie są jedynymi, które finansujemy. Z własnych środków, z budżetu gminy dopłacamy ponad 10 mln do szeroko pojętej oświaty, m.in. do pensji nauczycieli i z tego tytułu finansujemy tak naprawdę lekcje matematyki, języka polskiego, języków nowożytnych. Dajemy też możliwość rodzicom zgłoszenia potrzeby dodatkowych zajęć dla dzieci. Samorząd czarnodunajecki dofinansowuje z własnych środków wszystko, co się dzieje w oświacie. Gdybyśmy tego nie robili, to np. trzeba by było zamknąć szkoły w mniejszych wsiach, zwolnić pracujących tam nauczycieli, a dzieci musiałyby dojeżdżać do większych ośrodków.

Na terenie waszej gminy są szkoły, gdzie 100% rodziców wypisało dzieci z edukacji zdrowotnej. Co się stanie z zabezpieczonymi na ten cel środkami?

W szkołach, w których już przed wakacjami rodzice złożyli 100% deklaracji, że ich dzieci nie będą uczęszczać na edukację zdrowotną, w arkuszach organizacyjnych na 2025/26 r. dyrektorzy nie uwzględnili tego przedmiotu. Jak będzie faktycznie, dowiemy się po 25 września, więc nie mogę odpowiedzieć na to pytanie. Ale, jeśli w szkole będą zajęcia z edukacji zdrowotnej, to gmina także do nich dopłaci.

Dzięki godzinom katechezy Czarny Dunajec stał się sławny w Polsce. Dzwonią do Pana samorządowcy, pytają, jak rozwiązać ten problem?

Dzwonią. Opowiadamy, w jaki sposób zabezpieczyliśmy na ten cel środki. Ale przybywa gmin, w których samorządy już podjęły stosowne uchwały. Nie tylko Czarny Dunajec będzie miał dodatkowe zajęcia z katechezy. My byliśmy pierwsi, zabezpieczyliśmy środki, przygotowaliśmy się na sytuację, która ma teraz miejsce. Mogę powiedzieć, że dzięki temu u nas nauczyciele – katecheci oraz rodzice mogli spać spokojnie.