UKRAINA
Trudny czas

Po 2 latach wojny Ukraina znalazła się w trudnym dla siebie momencie. Nie przypomina on wcześniejszych etapów, gdy konflikt przechodził od rozpaczy, przez nadzieję, po euforię – ocenia Mariusz Cielma, analityk ds. wojskowości, redaktor naczelny Nowej Techniki Wojskowej. Po 2 latach wojny zmieniły się armie i oblicze konfliktu – uważa. Rosjanie mają teraz inicjatywę, ale ich cele są już inne. To nie są plany szybkich zdobyczy terytorialnych, lecz uporczywe próby zdobywania pojedynczych miejscowości, działania o lokalnym zasięgu. Rosyjska armia cieszy się z niedawnego zajęcia Awdijiwki – miejscowości w Donbasie, której nie mogła zdobyć od 2014 r. Wymagało to kilku miesięcy zmasowanych ataków i ogromnych strat w ludziach i sprzęcie. Tymczasem znaczenie tej zdobyczy jest głównie symboliczne, nie jest w stanie istotnie zmienić sytuacji na froncie.

Rosja ma dziś na froncie więcej żołnierzy niż na początku agresji, lecz są to siły o mniejszych zdolnościach. Armia ukraińska jest bardziej doświadczona, ale zmęczona, potrzebuje nowych sił, nawet 500 tys. żołnierzy, a ustawa mobilizacyjna z powodów politycznych utknęła. Dla władz Ukrainy wojna wydaje się obecnie zarządzaniem kryzysem. Wynika to z problemów z topniejącą pomocą i niejasnymi jej perspektywami, ale także z własnych słabości. Skutkiem jest osłabienie ważnego na froncie morale – uważa Mariusz Cielma.

Największym sukcesem Ukraińców w ostatnim czasie jest zepchnięcie do defensywy rosyjskiej floty na Morzu Czarnym. Udało się zniszczyć niektóre rosyjskie okręty i zagrozić innym; przełamano blokadę morską.
w.d., j.k.

RYNEK PRACY
Wypełniają luki

Co dziesiątą firmę w Polsce zakładają obywatele Ukrainy – podał Polski Instytut Ekonomiczny. Według niego, w latach 2022-23 obywatele Ukrainy założyli w Polsce 44,5 tys. aktywnych działalności gospodarczych. W 2023 r. powstało ok. 28,6 tys. ukraińskich aktywnych jednoosobowych działalności gospodarczych (JDG), czyli 1,8 razy więcej niż przez cały 2022 r. Według instytutu, Ukraińcy prowadzą 72% aktywnych działalności rejestrowanych w Polsce przez cudzoziemców. Założenie firmy w naszym kraju to dla wielu Ukraińców alternatywa dla pracy na etacie. Jak wynika z danych ZUS, na koniec stycznia 2024 r. liczba obywateli Ukrainy zgłoszonych do ubezpieczenia wyniosła prawie 756 tys., z czego ok. 731 tys. to osoby pracujące na etacie oraz na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej. Aktywność zawodowa obywateli Ukrainy wpisuje się w potrzeby polskiej gospodarki. Częściowo uzupełniają oni luki. Działają przede wszystkim w takich branżach, jak: budownictwo (24% firm), informacja i komunikacja (18%).
w.d.

SONDAŻE
Rosną obawy

Rosną obawy Polaków o to, co się stanie na wschodniej flance NATO, gdy wojska Władimira Putina zwyciężą w Ukrainie – wynika z sondażu United Surveys. Ponad 47% Polaków uważa, że Putin będzie chciał zaatakować Polskę (to o 16 punktów procentowych więcej niż w podobnym badaniu z maja ub.r.), a 38% badanych nie ma takich obaw. Jesteśmy jednak optymistami: tylko 14% ankietowanych uważa, że Rosja wygra wojnę na Ukrainie, 17,4% pytanych sądzi, że wygra Ukraina. Dodajmy, że mniej więcej połowa ankietowanych jest zdania, iż konflikt będzie trwał wiele lat i zakończy się wyniszczeniem obu krajów. W innym sondażu – Instytutu Badań Pollster zapytano ankietowanych, czy obawiają się, że może dojść do wojny Rosji z NATO. Wynika z niego, że ponad połowa Polaków bierze pod uwagę wojnę NATO z Rosją. Takie obawy ma 56% badanych; 32% respondentów nie widzi takiego zagrożenia, a 12% nie ma zdania w tej sprawie.
w.d.

WOLNOŚĆ ŻEGLUGI
Operacja Huti

Szefowie MSZ państw unijnych zdecydowali, że UE przeprowadzi operację morską, która ma ochraniać wolność żeglugi w strategicznym korytarzu morskim na Morzu Czerwonym i Morzu Arabskim, w Zatoce Perskiej, Zatoce Adeńskiej i Zatoce Omańskiej. Operacja, której dowództwo będzie miało siedzibę w Larisie w Grecji, zakłada obecność marynarki wojennej państw UE w miejscach, gdzie od jesieni ub.r. bojownicy Huti z Jemenu, popierani przez Iran, atakują statki handlowe, czym łamią prawo tranzytu zapisane w Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza. Rebelianci twierdzą, że w ten sposób wspierają działania palestyńskiego Hamasu i jego walkę z Izraelem w Strefie Gazy. W styczniu Rada Bezpieczeństwa ONZ, która potępiła ataki Huti na statki handlowe i zażądała natychmiastowego ich zaprzestania, zwróciła uwagę na prawo państw do obrony swoich statków przed atakami.
j.k.

UWAGA NA ROSJĘ
Bezpośrednie zagrożenie

Czy polska gospodarka przestawi się na tryb bezpośredniego zagrożenia? Liderzy rządzącej koalicji wspominają o tym mimochodem. Najpierw szef MSZ Radosław Sikorski powiedział, że mimo to, iż Rosja przeszła na gospodarkę wojenną – fabryki broni działają tam na dwie-trzy zmiany – w Europie jakby nic się nie stało; nadal jest ona w trybie pokoju. – Potrzebna jest przynajmniej częściowa mobilizacja gospodarki – podkreślił min. Sikorski. Do sprawy odniósł się teraz wicepremier, szef MON – Władysław Kosiniak-Kamysz. Jego zdaniem, czas przestawić się na stan bezpośredniego zagrożenia, przyspieszyć produkcję i inwestycje w firmy zbrojeniowe. – Tryb zbrojeniówki musi być w całej Europie przestawiony na produkcję amunicji, komponentów, a także produkcję, która może być w każdej chwili przydatna, a na pewno jest bardzo potrzebna na Ukrainie – stwierdził. Co to oznacza w praktyce? Szef MON zaproponował na poziomie europejskim np. przesunięcie środków z celów z 2040 r. oraz z KPO, które się zdezaktualizowały, na politykę bezpieczeństwa i na inwestycje w firmy zbrojeniowe.
w.d.

EKOFANATYZM
Pan/Pani Odra

Działacze ekologiczni z Wrocławia chcą uznania Odry za osobę prawną. Ich działania rozpoczęły się po katastrofie ekologicznej, do której doszło latem 2022 r. Aktywiści sądzą, że dzięki nowemu prawu będzie można wymóc zmiany w tym, w jaki sposób wykorzystywana jest rzeka. Według Marty Mazgaj, prezes fundacji Osoba Odra, w katastrofie zginęło co najmniej 150 mln ślimaków wodnych, 65 mln małż i prawie 350 t ryb. – Stworzyliśmy projekt ustawy o uznanie Odry za osobę prawną, a petycję w tej sprawie podpisało już blisko 15 tys. osób. Naszym celem nie jest uznanie Odry za człowieka i nadanie jej ludzkich praw. Chcemy, żeby rzeka była czysta i objęta ochroną. I aby można było w jej imieniu występować w sądzie – powiedziała Marta Mazgaj.
j.k.

UWAGA NA ALKOHOL
Pije Kuba do Jakuba

Na alkohol wydajemy osiem razy więcej niż na mleko. Nie tylko dlatego, że mleko jest stosunkowo tanie, a wódka i piwo są coraz droższe. Z najnowszych danych firmy NielsenIQ wynika, że ogółem Polacy w 2023 r. wydali na produkty spożywcze 200,5 mld zł – o 11,8% więcej w ujęciu rocznym. Choć od kilku lat konsumenci mówią o oszczędzaniu, to jednak struktura wydatków zmienia się nieznacznie i zdecydowanie ich największa część trafia na alkohole. Z danych wynika bowiem, że na wódkę i piwo w ub.r. wydano 39,6 mld zł, a na produkty takie jak mleko czy masło i margaryna – po 5,1 mld zł. Prawie osiem razy mniej... Jednocześnie wódka i piwo tracą – w 2023 r. o ponad 6%; to częściowo efekt spowolnienia gospodarczego, zawsze obserwowanego w wydatkach konsumpcyjnych. Konsumenci najczęściej zmniejszają wydatki związane z rozrywką, alkohol i jego konsumpcja natomiast, połączone ze spotkaniami w gronie bliskich i znajomych, mogą zastępować różne – ograniczone ze względów finansowych – formy rozrywki.
w.d.

UWAGA NA TELEFONY
Bezpieczna więź

„Blisko telefonu – daleko od dziecka” – to nazwa kampanii społecznej, którą rozpoczęła Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Promuje ona cyfrową „higienę” i bezpieczny rozwój dzieci, a skierowana jest do rodziców dzieci do lat 6. Korzystanie ze smartfona przy dziecku źle wpływa na jego rozwój i poczucie wartości. Może obniżyć jakość i liczbę interakcji między rodzicem a dzieckiem. Utrzymywanie kontaktu wzrokowego z opiekunem oraz szybkość reagowania osoby dorosłej na sygnały wysyłane przez niemowlę lub dziecko to podstawowa potrzeba małego człowieka. To wpływa na kształtowanie się bezpiecznej więzi z rodzicem oraz poczucie własnej wartości dziecka. Oddziałuje także na to, jakie relacje dziecko będzie budowało z innymi w przyszłości.
j.k.

POSTĘPY POSTĘPU
Jednopłciowe prawo

Parlament Grecji przyjął ustawę legalizującą tzw. małżeństwa homoseksualne. Grecja jest pierwszym krajem prawosławnym, który przyjął tego typu przepisy. Legalizują one tzw. małżeństwa homoseksualne oraz otwierają takim związkom drogę do adopcji dzieci. Jedynym „sukcesem” środowisk sprzeciwiających się rewolucji LGBT w Grecji jest zapis o pominięciu prawa do macierzyństwa zastępczego dla tzw. par homoseksualnych. Projektowi ustawy ostro sprzeciwiał się Kościół prawosławny w Grecji. Arcybiskup Aten i całej Grecji Hieronim II wzywał do imiennego głosowania, aby wyborcy mogli sprawdzić, jak głosowali ich przedstawiciele. W rządzącej prawicowej Nowej Demokracji nie było jednomyślności.
j.k.