Do zrozumienia istoty tej choroby konieczne jest poznanie, choćby pobieżne, precyzyjnego mechanizmu, którym jest bariera antyrefluksowa. Jej zadaniem jest uniemożliwienie przedostawania się kwasów żołądkowych do przełyku. Tworzą ją m.in. połączenie przełyku z żołądkiem przez rodzaj zastawki, przepona, a także odpowiedni układ włókien mięśniowych żołądka w okolicy wpustu. Uszkodzenie jednego z tych elementów powoduje chorobę refluksową, czyli cofanie się treści żołądkowej do przełyku.

Najczęstszym objawem choroby jest popularna zgaga, ale są też inne, mniej typowe objawy. Może się pojawiać zespół bólu w klatce piersiowej, sugerujący dolegliwości sercowe; kaszel; przewlekłe zapalenie krtani; mogą też występować objawy astmy oskrzelowej lub zapalenia dziąseł. Dlatego chorzy często najpierw szukają pomocy u kardiologa lub laryngologa.

Narzędziami diagnostycznymi, które mogą potwierdzić bądź wykluczyć chorobę są: badanie endoskopowe, czyli gastroskopia, badanie rentgenowskie, pH-metria, czyli pomiar (zarzucania) kwaśnej treści w przełyku, oraz badanie manometryczne ciśnienia w obrębie przełyku. Choroba najczęściej ma charakter przewlekły, z okresowymi zaostrzeniami, a pacjent musi stosować leki w sposób ciągły.

Chorzy na tę przypadłość powinni przestrzegać zaleceń dietetycznych. Posiłki należy jeść częściej, ale w mniejszej ilości. Trzeba unikać tłustych potraw, gazowanych napojów, dużej ilości przypraw, słodyczy i soków z owoców cytrusowych, a także czekolady i kawy. Nie powinno się spożywać alkoholu, bo nawet w niewielkich ilościach może on podrażniać żołądek. Całkowicie zakazane jest palenie papierosów. Ostatni posiłek najlepiej spożyć na 3 godziny przed snem. Otyłość znacznie zwiększa ciśnienie wewnątrz brzucha, a to ułatwia zarzucanie kwaśnej treści do przełyku, dlatego warto zrzucić zbędne kilogramy. Pacjent nie powinien kłaść się po posiłku, spanie natomiast zalecane jest z głową i tułowiem uniesionymi kilkanaście centymetrów, na poduszce. Refluks często dotyka kierowców, którzy pochylając się nad kierownicą, wywierają nacisk na narządy w jamie brzusznej. Dlatego przy prowadzeniu samochodu czy oglądaniu telewizji zalecana jest pozycja z minimalnym odchyleniem do tyłu.

Medyczna statystyka podaje, że 20% mieszkańców krajów rozwiniętych ma objawy choroby refluksowej przynajmniej raz w tygodniu, natomiast 10% odczuwa je codziennie. Osoby, które nie podejmą leczenia, są narażone na powikłania, takie, jak: owrzodzenia, czyli nadżerki przełyku, zwężenie przełyku, przebudowa śluzówki oraz gruczolakorak.

W wielu przypadkach odtworzenie bariery zabezpieczającej cofanie się kwasów do przełyku jest możliwe na drodze zabiegu operacyjnego. Stosowane obecnie techniki laparoskopowe powodują, że są to operacje małoinwazyjne. Skracają pobyt pacjenta w szpitalu do 2-3 dni i minimalizują ból pooperacyjny. Moje doświadczenie, obejmujące kilka tysięcy chorych operowanych techniką laparoskopową, pozwala mi zachęcać do takiego zabiegu zarówno pacjentów młodszych, jak i starszych.

Wysłuchała: Anna Wyszyńska